ΤΑΞΙΔΙ

Νομός Χανίων: Εξωτική Δύση


KEIMENO: ΑΝΤΩΝΗΣ ΙΟΡΔΑΝΟΓΛΟΥ, ΙΣΑΒΕΛΛΑ ΖΑΜΠΕΤΑΚΗ

ΝΟΜΟΣ ΧΑΝΙΩΝ

ΑΝΤΩΝΗΣ ΙΟΡΔΑΝΟΓΛΟΥ

Με σπάνιας ομορφιάς φυσικό πλούτο και τοπία, μοιάζει με ένα πολύχρωμο ψηφιδωτό από κουλτούρες και πολιτισμούς που άφησαν το αποτύπωμά τους σε αυτή τη γη.

ΧΑΝΙΑ

Μια πόλη-καρτ ποστάλ

Δεν θα σταματήσω να γράφω πως κάθε ταξίδι στην Κρήτη είναι μισό αν δεν ομορφύνει με έναν πρωινό καφέ στο ενετικό λιμάνι των Χανίων, την ώρα που ο ήλιος βάφει πορτοκαλιά τα κτίρια της Ακτής Κουντουριώτη. Αγαπημένος τόπος των ερωτευμένων και των καλλιτεχνών, δεν βαριέσαι να τον περπατάς ποτέ. Είναι αναμφίβολα η πιο καλοδιατηρημένη παλιά πόλη της Κρήτης και μία από τις ομορφότερες της Ελλάδας. Ένα μαγευτικό σταυροδρόμι πολιτισμών, με γειτονιές Ενετών, Εβραίων, τούρκικους μαχαλάδες με τζαμιά, χαμάμ και ιστορικά πηγάδια, χριστιανικές συνοικίες με μνημειώδεις εκκλησίες, αρχοντικά με υπέρτατου κάλλους νεοκλασικά μέγαρα και ενετικά νεώρια με θαλασσοφαγωμένες πέτρες που αφήνουν το αποτύπωμά τους πάνω στα ερείπια της μινωικής Κυδωνίας και στα μισογκρεμισμένα βυζαντινά τείχη αντικριστά από τον μοναδικής αρχιτεκτονικής φάρο του λιμανιού.

Και όλα τα ανακαλύπτει κανείς περπατώντας. Το ενετικό λιμάνι είναι το καλωσόρισμα των Χανίων. Οι Ενετοί πρωτοήρθαν μετά το 1204 και μόλις το 1536 έφτιαξαν τείχη πανίσχυρα. Προχωρήστε στα βενετσιάνικα και οθωμανικά στενοσόκακα που αναμφίβολα χαρακτηρίζουν τη φυσιογνωμία της πόλης. Θεοτοκοπούλου - Ζαμπελίου - Κονδυλάκη - Ακτή Κουντουριώτη είναι η βόλτα στην κατεξοχήν ενετική συνοικία, η οποία επί τουρκοκρατίας λεγόταν Τοπανάς και ζούσαν εκεί οι πλουσιότεροι χριστιανοί. Οι Τούρκοι έμεναν στην ανατολική πλευρά της παλιάς πόλης. Η πλατεία της Σπλάντζιας ήταν το κέντρο του παλιού τουρκομαχαλά.  
Η βόλτα στην πόλη τελειώνει με τον ήλιο να δύει πίσω από το φρούριο του Φιρκά. Εδώ κυματίζει η ελληνική σημαία από την 1η Δεκεμβρίου 1913. Δεν υπάρχουν πια πειρατές, ούτε Άραβες για να τη λεηλατήσουν. Η παλιά Αλχανία κώμη (προάστιο της Κυδωνίας), η Al Hanim των Αράβων και τα Χανιά των Ενετών, Τούρκων, Εβραίων και χριστιανών είναι πια ένα γοητευτικό βιβλίο που ξεφυλλίζουν οι ταξιδιώτες – οι ρομαντικοί και οι ονειροπόλοι...

10 Στάσεις

1. Η γαλήνη της αρχαίας Λισού

Χωριό Προδρόμι, ανατολικά της Παλαιόχωρας. Ένα μονοπάτι κατηφορίζει μέσα στους φλόμους και τις φασκομηλιές σε μία από τις πιο γοητευτικές και άγνωστες αρχαίες πόλεις της Κρήτης. Δίπλα σε μια ερημική παραλία με άσπρα βότσαλα βρίσκεται η αρχαία Λισός, πόλη σημαντικότατη, με εντυπωσιακά λείψανα: νεκρόπολη, Ασκληπιείο με θαυμάσια μωσαϊκά, δύο βυζαντινά ξωκλήσια (ο Άγιος Κυρκός με ψηφιδωτό και τοιχογραφίες και η Παναγία στην παραλία), πύργους, τείχη, όλα σκορπισμένα μέσα στο υποβλητικό τοπίο μιας βαθυπράσινης κοιλάδας. Φήμη και πλούτος της Λισού ήταν το φημισμένο υδροθεραπευτήριο με το ιαματικό νερό και τον λαμπρό ναό του Ασκληπιού. Είκοσι αγάλματα που βρέθηκαν εδώ –μόνο στη Γόρτυνα έχουν βρεθεί τόσα γλυπτά– καταδεικνύουν τον πλούτο της. Απολαύστε τη γαληνή των χαρουπόδεντρων και της θάλασσας σε ένα από τα πιο συναρπαστικά τοπία του νησιού.
Info: Η αρχαία Λισός απέχει 80 χλμ. από τα Χανιά.

2. Διασχίζοντας τη χερσόνησο του Ροδωπού

Είναι μία από τις ωραιότερες διαδρομές στον νομό Χανίων, αλλά στο μεγαλύτερο μέρος της είναι χωμάτινη (χρειάζεται ανάλογο όχημα). Ξεκινάει μετά το Κολυμπάρι και το χωριό Ροδωπός και διασχίζει τη μεγάλη χερσόνησο του Ροδωπού, περνώντας από έρημα τοπία, γεμάτα άγρια βράχια, χαμηλούς θάμνους, βότανα, αγριολούλουδα και ξωκλήσια, όπως του Αϊ-Γιάννη Γκιώνα και του Αγίου Γεωργίου με λίγα από τα κελιά της παλιάς μονής. Στο τέλος της διαδρομής θα δείτε τη γοητευτική παραλία Μένιες, δίπλα στην οποία υπάρχουν τα λείψανα του Δικτυνναίου ιερού (τόπου λατρείας της Δίκτυννας, θεότητας που έμοιαζε με την Άρτεμη) και ενός ρωμαϊκού υδραγωγείου. Απολαύστε ένα από τα πιο υποβλητικά τοπία του νησιού και μετά τη βουτιά σας στα σμαραγδένια νερά περπατήστε στο ιερό ξυπόλυτοι, όπως έκαναν στους αρχαίους χρόνους οι πιστοί που έρχονταν για να λατρέψουν τη φύση στο πρόσωπο της θεάς.
Info: Από την πόλη των Χανίων το χωριό Ροδωπός απέχει 30 χλμ. και το Δικτυνναίο ιερό 52 χλμ.


Αρχοντικός, αυθεντικός και παραδοσιακός, ο Βάμος είναι από τα ωραιότερα χωριά της Κρήτης. (Φωτογραφία: ΚΛΑΙΡΗ ΜΟΥΣΤΑΦΕΛΛΟΥ)

3. Από τον Βάμο στο Καρύδι

Ένα από τα ομορφότερα χωριά της δυτικής Κρήτης, ο Βάμος έχει παραδοσιακούς ξενώνες και ταβέρνες με αυθεντική κρητική κουζίνα. Η ατμόσφαιρα της παλιάς αρχοντικής κωμόπολης του 19ου αιώνα, με όμορφα αρχοντικά, πολλά νεοκλασικά, παλιά καλντερίμια, αυλές με μπουκαμβίλιες και κληματαριές, είναι μοναδική. Το 1866 έγινε πρωτεύουσα του λιβά (νομού) Σφακίων και ο καινοτόμος, μορφωμένος νέος διοικητής, Ιωάννης Σάββας πασάς, αναμόρφωσε το χωριό. Κατηφορίζοντας περίπου 2 χλμ. νότια του Βάμου, θα βρείτε το μοναδικό μοναστήρι του Αποκόρωνα. Ο Αϊ-Γιώργης στο Καρύδι ήταν από το 1650 μετόχι της Μονής Αγίας Τριάδας Τζαγκαρόλων. Θα δείτε τις καμάρες του παλιού ελαιουργείου, τις θαυμάσια αναστηλωμένες πτέρυγες της μονής με τα ρόδινα χρώματα και το παλιό βενετσιάνικο σπίτι του Ενετού άρχοντα.
Info: Ο Βάμος απέχει από τα Χανιά 28 χλμ.


Η εξωτική παραλία του Μπάλου. (Φωτογραφία: ΟΛΓΑ ΧΑΡΑΜΗ)

4. Τροπικές θάλασσες

Το Ελαφονήσι είναι ένα από τα εντυπωσιακότερα δώρα της κρητικής φύσης: δαντελωτές παραλίες με κάτασπρη ψιλή άμμο (φτιαγμένη από μυριάδες κελύφη κοχυλιών), ρηχά καταγάλανα νερά, ένα νησί γεμάτο αμμοθίνες, βούρλα και κρινάκια της άμμου (και τόπος θυσίας 850 αμάχων στη σφαγή του 1824). Όπου κι αν στραφείς, τριγύρω, θα δεις σκορπισμένες μια χούφτα βραχονησίδες με ρηχό βυθό. Αναλόγου εξωτισμού είναι επίσης ο Μπάλος, με απίθανα νερά και χρώματα, τις βραχονησίδες Γραμβούσες με το μυθικό τους κάστρο και τις άγριες βραχώδεις ακτές – αναμφίβολα πρόκειται για την πιο πολυφωτογραφημένη παραλία της Κρήτης. Βέβαια, οι χιλιάδες επισκέπτες του καλοκαιριού αφαιρούν κάτι από την τροπική εικόνα τους... Όμως την άνοιξη και αργά το φθινόπωρο εδώ είναι ο παράδεισος επί της κρητικής γης.
Info: Tο Ελαφονήσι απέχει 74 χλμ. από τα Χανιά και η παραλία του Μπάλου 52 χλμ.

5. Τα βυζαντινά της Κανδάνου

Το χωριό Κάνδανος είναι γνωστό για την τραγωδία της καταστροφής της από τους Γερμανούς το 1941. Ελάχιστοι ξέρουν όμως ότι στην ευρύτερη περιοχή υπάρχουν οι περισσότερες βυζαντινές εκκλησίες από κάθε άλλο μέρος της Κρήτης – περισσότερες από 40 και χτισμένες μεταξύ 13ου και 15ου αιώνα. Πολλές από αυτές στόλισε με εξαιρετικές τοιχογραφίες ο διάσημος Κρητικός αγιογράφος Ιωάννης Παγωμένος. Σημειώστε οπωσδήποτε την Αγία Αικατερίνη, την Αγία Κυριακή του 1402 στα Λαμπριανά, τον Μιχαήλ Αρχάγγελο του 1327 στα Καβαλαριανά και βέβαια την Αγία Άννα στο Ανισαράκι με τοιχογραφίες του 1462, όπου μεταξύ άλλων θα δείτε μια σπάνια παράσταση: την Αγία Άννα να θηλάζει την Παναγία με γυμνό στήθος.
Info: Η Κάνδανος απέχει 52 χλμ. από τα Χανιά.


Το Φραγκοκάστελλο βρίσκεται στο άγριο τοπίο των Σφακίων. (Φωτογραφία: © VISUALHELLAS.GR)

6. Ο θρύλος του Φραγκοκάστελλου

Μια έξοχη αμμουδιά και ένα άθικτο σχεδόν κάστρο στην άγρια γειτονιά των Σφακίων, σε ένα τοπίο μεγάλης ομορφιάς. Το Φραγκοκάστελλο το έχτισαν οι Βενετοί (όχι οι Φράγκοι) το 1370, αλλά ουδέποτε υπερασπίστηκε τίποτε εδώ στην ερημιά μέχρι το 1828, όταν οι Έλληνες ηττήθηκαν από τους Τούρκους και έφυγαν. Πίσω τους όμως άφησαν ένα περίεργο φαινόμενο: σύμφωνα με τον θρύλο κάθε χρόνο τέλη Μάη τις πρωινές ώρες τα φαντάσματα των μαυροντυμένων στρατιωτών σηκώνονται από το κάστρο και χάνονται βαθιά στο Λιβυκό. Είναι οι Δροσουλίτες (καθότι βγαίνουν με την πρωινή δροσιά) και, αν βρεθείτε εδώ, αξίζει να τους παρατηρήσετε -πρόκειται μάλλον για κάποιον δυσερμήνευτο αντικατοπτρισμό. Στις ταβέρνες ολόγυρα θα βρείτε νόστιμα μπαρμπούνια.
Info: Το Φραγκοκάστελλο απέχει 80 χλμ. από τα Χανιά.

7. Τα πιο ψηλά Σφακιά

Νότια από το Ασκύφου, τριγυρισμένα από τα άγρια βραχώδη Λευκά Όρη, βρίσκονται οι εσχατιές των Σφακίων: τα χωριά Ανώπολη και Αράδαινα. Χωριά βοσκών, ανεπηρέαστα –σχεδόν– από τον τουρισμό έχουν ακόμη τα καφενεία τους γεμάτα μαυροντυμένους Σφακιανούς με στιβάνια και κεφαλομάντιλα, που διηγούνται ιστορίες και θρύλους από παλιά. Πριν από την είσοδο της Αράδαινας βρίσκεται το φημισμένο και μοναδικής ομορφιάς φαράγγι της Αράδαινας (με κάθετα τοιχώματα ύψους 100 μ. σε όλο το μήκος του). Πολύ κοντά στη γέφυρα του φαραγγιού θα δείτε ένα υπέροχο ξωκλήσι του 14ου αιώνα με χαρακτηριστικό τρούλο. Είναι ο Αρχάγγελος Μιχαήλ της Αράδαινας ή Αστράτηγος, ο φόβος και ο τρόμος των ζωοκλεφτών, αφού παλιότερα οι ντόπιοι βοσκοί έβαζαν τους ύποπτους για ζωοκλοπή να ορκιστούν στον ναό και όσοι ήταν ένοχοι τρέμοντας τη σπάθα του Αστράτηγου ομολογούσαν πάραυτα.
Info: Η Ανώπολη απέχει 84 χλμ. από τα Χανιά, ενώ η Αράδαινα 88 χλμ.


Κατάβαση στο φαράγγι της Σαμαριάς. (Φωτογραφία: © SHUTTERSTOCK)

8. Γη των φαραγγιών

Τις νότιες πλαγιές των Λευκών Ορέων «σκίζουν» πανέμορφα φαράγγια, τα οποία δημιουργούν ένα σύνολο που δεν υπάρχει πουθενά στην Ελλάδα. Εδώ βρίσκεται ο «Φάραγγας» των Κρητικών, το περιλάλητο φαράγγι της Σαμαριάς -το μεγαλύτερο στην Ευρώπη-, μήκους 18 χλμ., η διάσχιση του οποίου είναι κάτι σαν φόρος τιμής στην κρητική φύση. Περισσότερο συναρπαστικά βέβαια είναι τα διπλανά φαράγγια της Τρυπητής, του Κλάδου και του Ελιγιά και της Αράδαινας, αλλά είναι μόνο για έμπειρους ορειβάτες και αναρριχητές. Από τα ευκολότερα και πλέον προσιτά όλο τον χρόνο είναι το Ιμπριώτικο, το Ασφενδιανό, το Καλλικρατιανό. Υπάρχουν και άλλα (σε όλο τον νομό καμιά πενηνταριά), αλλά, αν είναι να διασχίσετε ένα μόνο, αυτό θα είναι φυσικά της Σαμαριάς.
Info: Το φαράγγι της Σαμαριάς έχει κηρυχθεί εθνικός δρυμός και απέχει 42 χλμ. από τα Χανιά.

9. Προσκύνημα στη χερσόνησο του Ακρωτηρίου  

Δύο από τα ομορφότερα μοναστήρια των Χανίων είναι χτισμένα στις γοητευτικές ερημιές του Ακρωτηρίου. Η Μονή Τζαγκαρόλων, τριγυρισμένη από κυπαρίσσια (στην τουρκοκρατία λεγόταν Selvili Manastir, δηλαδή μοναστήρι με τα κυπαρίσσια) και ελαιώνες, χτίστηκε από τους Ενετούς αδελφούς Τζανγκαρόλο, που ήταν χριστιανοί ορθόδοξοι, στις αρχές του 17ου αιώνα και η αρχιτεκτονική της είναι άκρως εντυπωσιακή. Ο ναός της Αγίας Τριάδας έχει και παλιές τοιχογραφίες. Η Μονή Γουβερνέτου, λίγο πιο κάτω, θυμίζει φρούριο και χτίστηκε τον 16ο αιώνα. Σταθείτε στην πρόσοψη του καθολικού, αφιερωμένου στην Κυρία των Αγγέλων, για να δείτε τις σκαλιστές τερατόμορφες κεφαλές, μια σπάνια διακόσμηση που θυμίζει βενετσιάνικα πρότυπα.
Info: Η Μονή Τζαγκαρόλων απέχει 14 χλμ. από τα Χανιά, τηλ. 28210-63572. Μονή Γουβερνέτου: τηλ. 28210-63319.


Στις κερκίδες του αρχαίου θεάτρου. (Φωτογραφία: © Δημήτρης Μιχελογιάννης)

10. Αρχαία Απτέρα: Σταυροδρόμι πολιτισμών

Η ανάδειξη της αρχαίας πόλης που απλώνεται πάνω από το λιμάνι της Σούδας σηματοδοτεί μια ενδιαφέρουσα στροφή στην τουριστική ανάπτυξη της Κρήτης.

KEIMENO: ΙΣΑΒΕΛΛΑ ΖΑΜΠΕΤΑΚΗ

Στην ορχήστρα του αρχαίου θεάτρου της Απτέρας μοιάζει να χωρά ολόκληρη η Κρήτη. Οι κερκίδες του, όπως «σβήνουν» σταδιακά μέσα στη χωμάτινη πλαγιά, υπενθυμίζουν τον αριθμό των αιώνων που μεσολάβησαν από την εποχή που κάθονταν σε αυτές αρχαίοι Έλληνες και Ρωμαίοι θεατές. Σήμερα την παράσταση κλέβει το φυσικό τοπίο: το κοίλο του θεάτρου αγκαλιάζει μια θάλασσα από ελαιόδεντρα, ενώ στο βάθος δεσπόζει ο γαλάζιος όγκος των Λευκών Ορέων.

«Πολλοί ταξιδιώτες σοκάρονται όταν βλέπουν κατά την άφιξή τους στο αεροδρόμιο των Χανίων τη θέα των βουνών. Έρχονται στο νησί για τις παραλίες, αγνοώντας την ύπαρξη της ενδοχώρας», εξηγεί ο Δημήτρης Μιχελογιάννης, αντιπεριφερειάρχης Ανάπτυξης της Κρήτης.     

Η Απτέρα αποτελεί οπωσδήποτε ένα ξεχωριστό σημείο στον χάρτη του νομού Χανίων. Και αυτό οφείλεται εν μέρει στην ίδια την τοποθεσία της αρχαίας πόλης, που δεσπόζει επάνω στον κόλπο της Σούδας, ενός λιμανιού που δεν έχασε ποτέ τη στρατηγική του σημασία. Στην Απτέρα συναντιούνται στοιχεία όλων των πολιτισμών που αναπτύχθηκαν ανά τους αιώνες στην Κρήτη. Το αρχαιοελληνικό θέατρο του 3ου αιώνα π.Χ., η ρωμαϊκή έπαυλη του 1ου αιώνα μ.Χ., το βυζαντινό μετόχι της Μονής Αγίου Ιωάννη Πάτμου και ο οθωμανικός κουλές του 1866 σηματοδοτούν κάποιες από τις βασικές περιόδους στην ιστορία του νησιού. Και όλα αυτά τα μνημεία συνυπάρχουν σε έναν γαλήνιο αρχαιολογικό χώρο όπου –απαλλαγμένος καθώς είναι από την παρουσία μεγάλων γκρουπ τουριστών– ο επισκέπτης δεν δυσκολεύεται να μπει στον ρόλο του εξερευνητή.

Το στενό πέρασμα που οδηγεί στον πυθμένα των ρωμαϊκών δεξαμενών και η θέα των εντυπωσιακών τους αψιδωτών οροφών δημιουργούν αίσθηση δέους και ανακάλυψης. Εξίσου ξεχωριστό είναι το ηχητικό εφέ που προκαλεί η ακουστική του αρχαίου θεάτρου. Αν σταθείς στο κέντρο της ορχήστρας και μιλήσεις, νιώθεις περισσότερο ότι ακούς τις ίδιες σου τις σκέψεις παρά ότι τις εκφέρεις.

Το γεγονός ότι ο αρχαιολογικός χώρος διαθέτει τη δική του ιδιαίτερη γοητεία επιβεβαιώνει και η αύξηση στον αριθμό των επισκεπτών του.   

Αφού μας κεράσει μια ρακή, ο Γιώργος Μαστραντωνάκης, φύλακας του αρχαιολογικού χώρου, συμβουλεύεται τις σημειώσεις του: 4.135 επισκέπτες τον φετινό Απρίλιο έναντι 1.795 τον περσινό. Τα ποσοστά της αύξησης της επισκεψιμότητας συνηγορούν υπέρ των σχεδίων της Περιφέρειας για την ανάδειξη της Απτέρας. Οι προβλεπόμενες δράσεις ποικίλλουν, από τη βελτίωση της σήμανσης και τη διάνοιξη ενός μονοπατιού κατά μήκος της περιμέτρου της αρχαίας πόλης-κράτους σε συνεργασία με την Paths of Greece μέχρι τη διασύνδεση της Απτέρας με άλλα σημεία φυσικού και πολιτιστικού ενδιαφέροντος στον νομό Χανίων. Και η χρονική συγκυρία δείχνει να είναι η σωστή, δεδομένου ότι τα τελευταία χρόνια αυξάνεται σημαντικά το ποσοστό των μεμονωμένων ταξιδιωτών και του ποιοτικού τουρισμού ειδικών ενδιαφερόντων. Υπό αυτό το πρίσμα, η ανάδειξη της Απτέρας σηματοδοτεί μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα στροφή στην τουριστική ανάπτυξη της Κρήτης.
Info: Γενική είσοδος 2 ευρώ, Τρίτη-Κυριακή 08.00-15.00, Δευτέρα κλειστά.

 

Διαβάστε περισσότερα εδώ


Σχόλια

(Πρέπει να συνδεθείτε για να μπορέσετε να σχολιάσετε αυτο το Άρθρο)