#KYPROSMOU

Μπλέξε με σαν Λιβαθκιώτικο καλάθι

Σάντη Αντωνίου


Μπλέξε με σαν Λιβαθκιώτικο καλάθι

Δεν ξέρω που το άκουσα για πρώτη φορά -αλλά με βεβαιότητα θα σου πω πως το άκουσα εκατοντάδες φορές από τότε που θυμάμαι-  πως η ιστορία κάνει κύκλους. Αυτός ο ατέρμονας κύκλος περιστρέφεται γύρω από τα γεγονότα, τον χρόνο, τους ανθρώπους, την ίδια την εξέλιξη. Κάπως έτσι ξετυλίγονται ή καλύτερα τυλίγονται οι σκέψεις μου κάθε φορά που βλέπω ένα καλάθι.

«Σχολείο; Εγώ δεν ήθελα να πάω σχολείο. Εμένα ο νους μου ήταν στα καλάμια μαζί με τη μάμα μου, να κάμνω κοφίνες. Ξέρεις, το σπίτι μας το κτίσαμε μόνες μας. Δέκα κοφίνες την ημέρα. Ξεκινούσαμε από τες τέσσερις το πρωί ως τις δέκα την νύχτα. Εν θα ξεχάσω που καμιά φορά τα χέρια μου ετρέμαν που την κούραση και της έλεγα  «Μάμα εκουράστηκα» και η απάντηση της ήταν πάντα η ίδια: «κάμε ακόμα λίον παμόν να τελειώσουμε». Η κυρία Χριστούλλα Περικλέους γέννημα θρέμμαν Λιβαδιών σταμάτησε να μπλέκει κοφίνες όμως, μαζί με τον σύζυγο της κύριο Περικλή Μιχαήλ έγιναν μαστόροι στην τέχνη των «ψαθαρκών».  Άλλωστε τα καλάμια ήταν και θα είναι, αναπόσπαστο κομμάτι της ζωής της. Η μητέρα της μέχρι και στα τελευταία της την είχε έγνοια, να ετοιμάζει τα καλάμια. Να τα νιώθει μες τα χέρια της.

Τους αποχαιρέτησα για το Μουσείο Μνήμης Καλαμουργικής. Με συντρόφευε το ίδιο δέος που νιώθω κάθε φορά όταν γνωρίζω ανθρώπους που κρατούν ζωντανό τον τόπο μας. Συγκινούμαι, θέλω να τους πω χίλια ευχαριστώ και να φιλήσω τα χέρια τους. Ίσως αυτό που με αφοπλίζει περισσότερο είναι η ταπεινότητα τους, δεν μετρούν το πως η κάθε τους πλέξη είναι ένα κομμάτι ιστορίας και της κληρονομιάς του τόπου.

Όσοι δεν επισκεφτήκατε το Μουσείο Μνήμης Καλαμουργικής επιβάλλεται να το κάνετε. Εγκαινιάστηκε τον Νοέμβριο του 2016, με σκοπό τη διαφύλαξη της μνήμης των ανθρώπων της κοινότητας που αφορά τη χρήση και επεξεργασία του καλαμιού. Οι δυο μαστόρισσες δημιουργούσαν στους μεγάλους ξύλινους πάγκους με τα καλάθια τους σε πρώτο πλάνο και γύρω τους μια αγκαλιά χρώματα. Αλάφρυνα σαν κάθησα στην παρέα τους.

«Ξέρεις ότι κάθε καλάθι ανάλογα με το χωριό του έχει τον τρόπο να το ξεχωρίσεις; Άμα γυρίσεις το «κολιν» καταλάβεις. Ρωτάς με τι είναι για μένα η καλαθοπλεκτική.Τα καλάθια για μένα είναι το φάρμακο μου. Όταν έμεινα μόνη μου, έχασα τον άνδρα μου, την κόρη του που φρόντιζα για χρόνια ένιωθα πως εν με χωρούσαν οι τόποι. Έτσι έπιασα τη γνώριμη τέχνη της οικογένειας μου. Είναι σαν το ποδήλατο, δεν το ξεχάνεις. Απασχολώ το μυαλό μου και βρήκα έναν τρόπο να μεν μας πατήσει η κρίση. Αγαπώ την τέχνη μου και χαίρομαι που τωρά έχει και το σπίτι της στο Μουσείο Μνήμης Καλαμουργικής. Νιώθεις πως υπάρχει ελπίδα να μεν χαθεί, να μείνει ζωντανή, να ζήσει».

Στα Λιβάδια ιστορικές πηγές αναφέρουν πως από το τέλος του 19ου αιώνα πολλοί Λιβαδιώτες ασχολήθηκαν με την κατασκευή καλαθιών. Σιγά, σιγά η ανάπτυξη  μείωσε τους καλαμιώνες, οι κοφίνες έγιναν ψυγεία, ντουλάπια κουζίνας και δερμάτινες τσάντες. Στο ταξίδι της εξέλιξης χάνονται κομμάτια από το παζλ της ταυτότητας μας. Όμως καμιά τέχνη δεν ζει εάν δεν την μεταφέρεις από γενιά σε γενιά. Είσαι σαν το εμφύσημα, την σκέφτομαι σαν την πνοή που βγαίνει από μέσα σου και την φυσάς με όλο σου το είναι σε κάποιον άλλο. 

«Να θέλεις να φωνάξεις από την χαρά σου σαν το μωρό. Έτσι ένιωσα όταν τελείωσα  πρώτο μου καλάθι!». Η Παυλίνα Λοΐζου, μια από τους τρεις νέους εκπαιδευόμενους* στην τέχνη της καλαθοπλεκτικής μ’ έβαλε σε σκέψεις «Λες να αρχίσω μαθήματα;» Μάθε τέχνη κι άστηνε …

 Έχω δυο καλάθια, το ένα το γεμίζω με τριαντάφυλλα που κόβω από τον κήπο μου και στο άλλο βάζω μέσα το μπλεκτό μου (κανονικά σμίλες, μαλλί και όλα τα αξεσουάρ) και βολτάρουμε μαζί στον καφέ του Σαββάτου. Έχω δυο καλάθια, ίσως κάποτε να έπερνα μ’ αυτά κανίσσιην ή φαΐ στον αγαπητικό μου στα χωράφια. Έχω δύο καλάθια  που κουβαλούν κομμάτι του τόπου μου, ξέρω τα χέρια που τα έμπλεξαν και με πόση αγάπη τα ράντισαν.  Έχω δυο καλάθια, έλα να πάρουμε από ένα.

 

 

*Εκπαίδευση ανέργων για την διατήρηση της καλαθοπλεκτικής μέσα από  πρόγραμμα κατάρτισης  του Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού σε συνεργασία με το Δήμο Λιβαδιών.

**Ευχαριστώ προσωπικά και θερμά τον Δήμαρχο Λιβαδιών κο Μάριο Αρμένη.

 

 

 

 


Tags: #sandyantoniou, #σάντηαντωνίου, #λιβάδια, #livadia