ΤΑΞΙΔΙ

Τα love stories της Κερκίνης

Νάκης Αντωνίου


ΚΕΙΜΕΝΟ: ΜΑΡΙΑ ΚΟΡΑΧΑΗ, ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ ΤΖΑΒΕΛΛΑ

Ξυπνάς χαράματα, φοράς ισοθερμικά και στέκεσαι για ώρα ακίνητος στον παγωμένο αέρα που κατεβαίνει από το όρος Μπέλλες, μέσα σε μια βάρκα στη λίμνη Κερκίνη. Όμως ο ήλιος ανατέλλει δειλά –σε αποχρώσεις που οι κάτοικοι των πόλεων αγνοούμε ή έχουμε ξεχάσει– και εσύ αρχίζεις να διακρίνεις με γυμνό μάτι στα βάθη του ορίζοντα σκιές από φτερωτές φιγούρες. Έχουμε παρέα. Ένα κοπάδι αργυροπελεκάνων φρενάρει στην επιφάνεια του νερού και σταματά τόσο κοντά, που προλαβαίνουμε να δούμε τα αχτένιστα «μαλλιά» και τα κατακόκκινα ράμφη τους. Πρώτη φορά birdwatching!

Στο μυαλό του ανυποψίαστου ταξιδιώτη η ορνιθοπαρατήρηση είναι χόμπι που απαιτεί εξειδίκευση και υπομονή. Η Κερκίνη ανήκει στο δίκτυο Natura 2000, αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους υγρότοπους της Ευρώπης και σου χαρίζει στιγμές βγαλμένες από το National Geographic, ακόμα κι αν πας όπως εμείς: άπειρος, χωρίς τηλεφακό ή τηλεσκόπιο, μόνο με ένα ζευγάρι κιάλια και μια κάμερα κινητού τηλεφώνου, ακολουθώντας έναν ντόπιο οδηγό ή έναν έμπειρο φωτογράφο. Είναι εντυπωσιακό ότι μια τεχνητή λίμνη συγκεντρώνει πάνω από 320 είδη πτηνών (από τα 450 που έχουν καταγραφεί σε όλη την Ελλάδα) και προσελκύει 80.000 επισκέπτες τον χρόνο.


Τα φλαμίνγκο αναχωρούν από την Κερκίνη τον Μάρτιο και επιστρέφουν τον Αύγουστο. (Φωτογραφία: GEO Pictorial/George S Blonsky)

Εδώ οι στίχοι της Λιλιπούπολης γίνονται εικόνες – σε περιμένουν «σύννεφα από ροζ πουλιά φλαμίνγκο». Ακούς τον ήχο που κάνουν χιλιάδες πάπιες όταν απομακρύνονται ταυτόχρονα από τη λίμνη: σαν να αναποδογυρίζει ένας κουβάς γεμάτος χάντρες. Ίσως μάλιστα να καταφέρεις να δεις από μακριά νανόχηνες, το πιο σπάνιο υδρόβιο πτηνό της Ευρώπης.
Τα πρωινά παίρνεις μια πλάβα (σ.σ. βάρκα με πλατύ πυθμένα) από το Μανδράκι, το λιμανάκι της Κερκίνης, και διασχίζεις τη λίμνη για να δεις τα πουλιά να «ψαρεύουν». Τα απογεύματα, με ένα τζιπ γυρίζεις τις όχθες και στήνεις καρτέρι στις καλαμιές, μήπως και καμιά βίδρα σού κάνει το χατίρι. Μπορεί να συναντήσεις νεροβούβαλους να βόσκουν ή να βγάλεις σέλφι με έναν μυοκάστορα που ροκανίζει καλάμια και αδιαφορεί παντελώς για την παρουσία σου.

Η τέχνη τού να είσαι αόρατος

Πώς πλησιάζεις τον κόσμο των πουλιών; Με σεβασμό, ιδανικά χωρίς οσμή «πολιτισμού». Μυρωδιά σαπουνιού ή αρώματος προδίδει την παρουσία σου και τα απομακρύνει. Πολλοί κρύβονται σε σκηνές στις όχθες όσο είναι ακόμα σκοτάδι, για να τους βρει το πρώτο πρωινό φως χωρίς τα πουλιά να αντιληφθούν την παρουσία τους. Ο Χρήστος Βλάχος, ένας απ’ τους πρώτους φωτογράφους άγριας φύσης στην Ελλάδα, μας εξηγεί: «Στην αρχή κάνεις καταγραφική φωτογραφία: ενδιαφέρεσαι απλώς να πάρεις το καρέ και να πλησιάσεις. Αποκτώντας εμπειρία, θέλεις να τραβηχτείς πιο πίσω για να δώσεις στο πουλί χώρο να κινηθεί ελεύθερα. Πρέπει να ξέρεις πόση ώρα θα μείνεις απέναντί του. Δεν πρέπει να το πιέζεις, τότε βγαίνουν οι ωραιότερες εικόνες. Η πιο μεγάλη χαρά είναι εκείνες οι στιγμές που το πλάσμα μπροστά σου συνεχίζει να κάνει ό,τι θα έκανε σαν να μην υπήρχες».



Ο Χρήστος Βλάχος εμπνέει την επόμενη γενιά birdwatchers. (Φωτογραφία: ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ ΤΖΑΒΕΛΛΑ)

Τι είναι όμως αυτό που κάνει τους ανθρώπους να επενδύουν σε πανάκριβο εξοπλισμό και να ταξιδεύουν απ’ την άλλη άκρη του κόσμου για να φτάσουν σε έναν υγρότοπο; Ο κώδικας συμπεριφοράς των πουλιών είναι συναρπαστικός. Γοήτευσε δε τόσο τον Βρετανό φωτογράφο τοπίου και άγριας ζωής George Blonsky, που άφησε την καριέρα του φωτορεπόρτερ και από το 2010 διοργανώνει φωτογραφικά workshops με ολιγομελή γκρουπ ερασιτεχνών και επαγγελματιών απ’ όλο τον κόσμο. «Μας ενδιαφέρει να παρακολουθήσουμε πώς τρώνε, πώς φλερτάρουν, πώς ζευγαρώνουν και πώς μεγαλώνουν τα μικρά τους. Υπάρχει ρομάντσο μεταξύ των μονογαμικών ειδών, όπως οι πελαργοί και τα φλαμίνγκο. Μπορεί να γνωριστούν, να μεταναστεύσουν για 6-7 μήνες χώρια και να ξαναβρεθούν στην ίδια φωλιά.

Στην Κερκίνη έρχονται πουλιά από τη Βόρεια Ευρώπη για να ξεχειμωνιάσουν. Μένουν μέχρι την άνοιξη και επιστρέφουν. Το καλοκαίρι φτάνουν εδώ είδη από την Αφρική, όπως οι μελισσοφάγοι: θα δεις το αρσενικό να πιάνει μια μέλισσα στον αέρα, να βγάζει το κεντρί και να τη δίνει τροφή στο θηλυκό. Τα σκουφοβουτηχτάρια, όταν ξαναβρίσκονται, κάνουν έναν απίθανο χορό μαζί, “καθρεφτίζονται” το ένα με το άλλο, τρίβουν τα ράμφη τους... Έχει πολύ ενδιαφέρον αυτό το love story».
To birdwatching απαιτεί αρκετό χρόνο και χρήμα, γι’ αυτό οι περισσότεροι φαν του ανήκουν στην τρίτη ηλικία – και είναι πολύ πιστοί. Διατηρούν λίστες με τα είδη που έχουν δει στη χώρα, στην πόλη τους, σε έναν υγρότοπο, ακόμα και στην ταράτσα τους. Όμως είναι χόμπι ζωής, γιατί είναι συνδεδεμένο με ταξίδια και νέους φίλους.


Αναζητώντας με τον τηλεφακό τις σπάνιες νανόχηνες, λίγο πριν μπει η άνοιξη. (Φωτογραφία: GEO Pictorial/George S Blonsky)

Την άνοιξη η αποικία των πουλιών στο παρυδάτιο δάσος σφύζει από ζωή. Περισσότερα από 10 είδη αναπαράγονται εδώ. «Όλα είναι ίδιο ζώδιο», λένε αστειευόμενοι οι ντόπιοι. Η τελευταία μέτρηση έδωσε 8.000-10.000 φωλιές στις οποίες σιτίζονται από δύο έως τέσσερα νεογνά. Ροδοπελεκάνοι, κορμοράνοι, λαγγόνες, ερωδιοί, χαλκόκοτες, χουλιαρομύτες μεγαλώνουν στα δέντρα τα μωρά τους, ενώ οι φαλαρίδες και οι νερόκοτες κατασκευάζουν επιπλέουσες φωλιές. Είναι όλα τόσο απασχολημένα με τη σίτιση που δεν σου δίνουν σημασία, καθώς περνάς ανάμεσά τους με μια βάρκα. Αυτή την εποχή οι πρώτοι νεοσσοί αρχίζουν να πετούν. Σε τέσσερις μήνες θα είναι έτοιμοι να αλλάξουν ήπειρο.

Το όραμα ενός ανθρώπου

Η τεχνητή λίμνη δημιουργήθηκε το 1932, ενώ τα έργα άρδευσης και αντιπλημμυρικής προστασίας ολοκληρώθηκαν τη δεκαετία του 1980. Χάρη στο μικρό βάθος της, στις ήπιες κλίσεις και στα θρεπτικά στοιχεία των υδάτων της, εξελίχθηκε σε έναν από τους δημοφιλέστερους σταθμούς αποδημητικών πουλιών, τα οποία χρησιμοποιούν τον υγρότοπο για ξεκούραση και φαγητό κατά τη διάρκεια των μεταναστευτικών ταξιδιών τους.
Μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 1990 άκουγες πυροβολισμούς καθημερινά από κυνηγούς, ενώ στην ευρύτερη περιοχή υπήρχαν μόλις τέσσερα μικρά τουριστικά καταλύματα. Η πρώτη οργανωμένη προσπάθεια για την προστασία της λίμνης έγινε το 1989, όταν ένας εμπνευσμένος ντόπιος, ο Γιάννης Ρέκλος, ίδρυσε τον Οικολογικό Πολιτιστικό Σύλλογο Κερκίνης. Σήμερα προστατεύεται από τον Φορέα Διαχείρισης Λίμνης Κερκίνης, του οποίου ο ρόλος είναι και εκπαιδευτικός. Ο κ. Ρέκλος βοήθησε τους ντόπιους να αντιληφθούν την υπεραξία της περιοχής τους και έστρεψε το ενδιαφέρον τους στα οικονομικά οφέλη που μπορούσαν να εξασφαλίσουν μέσω ήπιων μορφών ανάπτυξης.

Το όραμά του να φέρει όλο και περισσότερους επισκέπτες στον τόπο του έγινε πραγματικότητα το 1995 με τη λειτουργία της αγροτουριστικής μονάδας Οικοπεριηγητής, η οποία προσφέρει ποικίλες δραστηριότητες στους επισκέπτες. Πλέον το καθιστικό του ξενώνα αποτελεί πρακτικά το «αρχηγείο», όπου συναντώνται φωτογράφοι και παρατηρητές ανταλλάσσοντας τα νέα της ημέρας. Μετά τον Οικοπεριηγητή, η αύξηση των καταλυμάτων ήταν σαρωτική: σήμερα λειτουργούν περί τους 30 ξενώνες με οικοτουριστικό χαρακτήρα.
Η Κερκίνη είναι ένα case study για το πώς μπορεί η βιώσιμη ανάπτυξη να αλλάξει νοοτροπίες. Γνωρίσαμε κυνηγούς που κρέμασαν τα τουφέκια και έγιναν προστάτες των πουλιών. Πλέον, τα καλοκαίρια φτάνουν εδώ εθελοντές από όλη την Ελλάδα που παράγουν σημαντικό έργο, όπως η δημιουργία τεχνητής πλατφόρμας για αναπαραγωγή πελεκάνων. Το πιο όμορφο όμως είναι ότι μεταφέρουν το όραμα των κατοίκων και εμπνέουν όλο και περισσότερους να γίνουν παρατηρητές, φωτογράφοι και –γιατί όχι– προστάτες των πουλιών. Φέτος, μπορεί να είμαστε ανάμεσά τους.

Tip:  Αξίζει να περάσετε από το Κέντρο Ενημέρωσης του Φορέα Διαχείρισης, να δείτε τον εκθεσιακό χώρο και να εφοδιαστείτε με έναν οδηγό αναγνώρισης των ειδών και χάρτη. Μπορείτε ακόμα να ζητήσετε ξενάγηση στη λίμνη.

9 ΕΜΠΕΙΡΙΕΣ ΓΥΡΩ ΑΠΟ ΤΗ ΛΙΜΝΗ

Κοντινές εκδρομές και δραστηριότητες για όλη την οικογένεια, με αφορμή την επίσκεψη στην Κερκίνη.

1. ΞΕΝΑΓΗΣΗ ΣΤΟ ΡΟΥΠΕΛ 
Ακόμα και αν τα μνημεία εθνικών ηρώων δεν σας συγκινούν, στο Ρούπελ, το οχυρό που αντιστάθηκε ηρωικά το 1916 και το 1941 στην εισβολή του βουλγαρικού και του γερμανικού στρατού, θα σας πιάσει ρίγος. Ενημερωμένοι αξιωματικοί και οπλίτες του ελληνικού στρατού θα σας ξεναγήσουν στο μνημείο των πεσόντων, στο στρατιωτικό μουσείο που φιλοξενεί όπλα, παράσημα, στολές και φωτογραφικό υλικό εποχής, αλλά και στις στοές, τμήμα των οποίων έχει διαμορφωθεί σε μουσειακό χώρο. Περπατώντας στους θαλάμους της επισκέψιμης στοάς, από τα μεγάφωνα ακούγονται πυροβολισμοί, ενώ διοράματα των αυθεντικών χώρων στους πλευρικούς διαδρόμους αναπαριστούν τους  Έλληνες μαχητές και ο επισκέπτης αισθάνεται ότι η ιστορία ξαναζεί.
|| Kαθημερινά 09.30-13.00. Γίνονται και ξεναγήσεις εκτός ωραρίου (ιδανικά κατόπιν συνεννόησης στο τηλ. 23210-95102). Απέχει 41 χλμ. από την Κερκίνη.

2. ΜΟΝΟ ΜΕ 4Χ4 
Με αφετηρία την οικοτουριστική μονάδα του Οικοπεριηγητή, που οργανώνει σούπερ τζιπ σαφάρι με 4Χ4, προτείνουμε δύο βόλτες:
Ανηφορίστε στο όρος Μπέλλες, το φυσικό σύνορο μεταξύ Ελλάδας και Βουλγαρίας, περνώντας μέσα από βελανιδιές, πεύκα και οξιές. Aν σταθείτε τυχεροί, θα συναντήσετε ζαρκάδια, αλεπούδες και αγριογούρουνα. Σταματήστε στο φυλάκιο του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου 1777 και συνεχίστε 400 μ. με τα πόδια προς την κορυφογραμμή, όπου σώζονται κάλυκες, τιμητικές πλάκες με ονόματα στρατιωτών, χαρακώματα, οχυρά, ο τάφος του Έλληνα λοχία Δημήτρη Ίτσιου κ.ά.
Περάστε μία μέρα εξερευνώντας τα μικρά προσφυγικά χωριά του Κιλκίς, στη νοτιοδυτική πλευρά της λίμνης, όπως η Ποντοκερασιά, τα Θοδωράκια και ο Άγιος Μάρκος. Υπάρχουν υψομετρικές διαφορές, στενά δρομάκια και «νεροφαγώματα» (κοιλώματα στο έδαφος που δημιουργήθηκαν από τρεχούμενα νερά). Θα σας ανταμείψει όμως μια στάση σε ένα από τα ταβερνεία των χωριών που δεν έχουν μενού – σερβίρουν ό,τι υπάρχει φρέσκο.



Φωτογραφία: ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ ΤΖΑΒΕΛΛΑ

3. ΟΝΕΙΡΙΚΟ ΗΛΙΟΒΑΣΙΛΕΜΑ 
Σάντουιτς, παγωμένες μπίρες και ο ποταμός Στρυμόνας που εκβάλλει στην Κερκίνη την ώρα που πέφτει ο ήλιος. Προσπερνώντας το Ιερό Ησυχαστήριο Τιμίου Προδρόμου στο Ακριτοχώρι, θα δείτε ένα ανηφορικό ασφαλτοστρωμένο δρομάκι. Οδηγεί σε μια μικρή μυστική τοποθεσία με μια λιμνούλα, όπου ίσως πετύχετε ζαρκάδια να πίνουν νερό. Από το ξύλινο παρατηρητήριο στην άκρη του γκρεμού θα απολαύσετε πανοραμική θέα.
|| Απέχει 500 μ. από το Ιερό Ησυχαστήριο Τιμίου Προδρόμου.


4.ΠΡΙΒΕ ΧΑΛΑΡΩΣΗ ΣΕ ΦΥΣΙΚΟ ΧΑΜΑΜ 
Ο καλύτερος τρόπος για να ξεκινήσει ή να τελειώσει η εκδρομή είναι... στον ατμό, στο συγκρότημα των ιαματικών λουτρών που λειτουργεί στους πρόποδες του όρους Άγκιστρο. Χαλαρώστε στο εσωτερικό, βυζαντινό χαμάμ που λειτουργεί αδιάκοπα από το 950 μ.Χ. και θεωρείται πολιτιστικό μνημείο ή σε κάποια από τις επτά νεότερες εξωτερικές πισίνες. Τα νερά έχουν θεραπευτικές ιδιότητες – ενδείκνυνται για αρθροπάθειες, δισκοπάθειες, μυαλγίες, ρευματοπάθειες ή απλώς για χαλάρωση. Η θερμοκρασία τους την άνοιξη είναι 37 βαθμοί Κελσίου.
|| Ανοιχτά όλο το 24ωρο, τηλ. 23230-41420,  www.hamamagistro.gr, 6 ευρώ/άτομο για 30 λεπτά. Απέχει 48 χλμ. από την Κερκίνη.


5. ΠΕΣΤΡΟΦΑ ΚΑΤΩ ΑΠΟ ΤΑ ΠΛΑΤΑΝΙΑ 
Σε μια πράσινη όαση, δίπλα σε μια ρεματιά, στα 600 μ. υψόμετρο, στο χωριό Άνω Πορόια, βρίσκεται το ιχθυοτροφείο Θεοδωρακέλη, που λειτουργεί από το 1981 και καλύπτει τις ανάγκες της οικογενειακής ταβέρνας. Καθίστε στα ξύλινα τραπέζια κάτω από τα πλατάνια υπό τον ήχο των τρεχούμενων νερών και παραγγείλτε φρέσκια πέστροφα, μαγειρεμένη με διάφορους τρόπους: στη σχάρα, στο τηγάνι (φιλέτο πανέ) για τα παιδιά ή καπνιστή ως κρύος μεζές ούζου.
|| Καθημερινά 11.00-17.00, σαββατόβραδα ανοιχτά,τηλ. 23270-51500, www.pestrofes.gr. Απέχει 11 χλμ. από την Κερκίνη.



Φωτογραφία: ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΒΛΑΪΚΟΣ

6. ΕΠΙΣΚΕΨΗ ΣΕ ΕΝΑ ΓΥΝΑΙΚΕΙΟ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙ  
Αξίζει μια στάση στο Ιερό Ησυχαστήριο Τιμίου Προδρόμου, στο Ακριτοχώρι, στην πλαγιά του όρους Μπέλλες. Ευκαιρία –ειδικά αν δεν έχετε πάει στο Άγιον Όρος– να πάρετε μια ιδέα αγιορείτικης βυζαντινής αρχιτεκτονικής. Οι μοναχές θα σας τρατάρουν λουκουμάκι τριαντάφυλλο και δροσερό νερό.
|| Καθημερινά 09.00-17.00, Κυριακή: 07.30-17.00, τηλ. 23230-71189. Απέχει 17 χλμ. από την Κερκίνη.



Φωτογραφία: © Γιάννης Ρέκλος/Οικοπεριηγητής

7.ΠΟΔΗΛΑΤΑΔΑ ΓΙΑ ΜΙΚΡΟΥΣ ΚΑΙ ΜΕΓΑΛΟΥΣ 
Στοχεύοντας ειδικά στα παιδιά, ο Γιάννης Ρέκλος, ποδηλάτης και ιδιοκτήτης του ξενώνα Οικοπεριηγητής, οργανώνει φυσιολατρικές βόλτες γύρω από την Κερκίνη με στάσεις σε εντυπωσιακά σημεία για παρατήρηση πουλιών. Παρέχονται ποδήλατα βουνού, σε διάφορα μεγέθη, και κράνη. Μπορείτε να διαλέξετε ανάμεσα σε ξεκούραστες διαδρομές σε επίπεδο έδαφος που ξεκινούν από 36 χλμ., ορεινά μονοπάτια για προχωρημένους, τον γύρο της λίμνης (67 χλμ.) κ.ά.
|| Τηλ. 23270-41450, www.oikoperiigitis.gr



Φωτογραφία: © ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΒΛΑΪΚΟΣ

8. ΜΕΖΕΔΕΣ ΣΕ ΡΕΤΡΟ ΣΚΗΝΙΚΟ 
Τα τρένα της γραμμής Θεσσαλονίκη-Αλεξανδρούπολη κάνουν ακόμα στάση στη Βυρώνεια. Ο παλιός σιδηροδρομικός σταθμός κατασκευάστηκε το 1951, εγκαταλείφθηκε το 2006 και πριν από πέντε χρόνια μεταμορφώθηκε σε παραδοσιακό καφέ-μεζεδοπωλείο με ρετρό άρωμα και ανατολίτικη κουζίνα. Πιάστε τραπέζι δίπλα στις ράγες στον «Μεθοριακό Σταθμό», όπως λέγεται το μαγαζί, και δοκιμάστε λαχματζούν, γιαουρτλού κεμπάπ, αλλά και πιάτα με βουβάλι, όπως καβουρμά με αυγά και γλώσσα στη σχάρα.
|| Τηλ. 6983-516481. Απέχει 24 χλμ. από την Κερκίνη.


9. ΔΥΟ ΜΕΡΕΣ ΣΑΝ ΝΟΜΑΣ 
Ομάδες είκοσι ατόμων οργανώνουν διήμερες εκδρομές με άλογα, με προορισμό την κορυφή του όρους Μπέλλες. Δεν χρειάζεται προετοιμασία ούτε προηγούμενη εμπειρία στην ιππασία. Επικεφαλής της «νομαδικής οικογένειας» που συγκροτείται γι’ αυτή την περιπέτεια είναι ο Θόδωρος Αλατζίδης. Κάνει ιππασία από 5 ετών και σήμερα είναι ιδιοκτήτης του ξενώνα Ιχνηλάτης και μιας φάρμας αλόγων. Καλπάζοντας στο γεμάτο οξιές και βελανιδιές βουνό, θα δείτε ζαρκάδια και, όσο το υψόμετρο ανεβαίνει, αετούς. Θα φάτε αγριοφράουλες –εκλεκτή λιχουδιά αυτής της εποχής– και θα κάνετε μπάνιο σε καταρράκτες. Μετά από πεντέμισι ώρες θα φτάσετε στην κορυφογραμμή του Μπέλλες, όπου θα γευματίσετε γύρω από τη φωτιά, θα ακούσετε και θα πείτε ιστορίες και έπειτα θα στήσετε σκηνές για διανυκτέρευση – στη βάση σας θα επιστρέψετε την επόμενη ημέρα. Η θέα από τα 2.031 μ. φτάνει μέχρι τον Όλυμπο, το Άγιον Όρος, τη Βουλγαρία και τη FYROM.
|| Η εκδρομή διοργανώνεται κάθε 15 ημέρες από τέλη Ιουνίου έως τέλη Αυγούστου.
Κόστος: 90 ευρώ/άτομο, συμπεριλαμβανομένου φαγητού. Μάθετε για την επόμενη εξόρμηση μέσω της σελίδας τους στο Facebook Ξενώνας Ιχνηλάτης και του τηλ. 6932-031940. www.ixnilatis.gr


ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΣΗ: ΦΙΛΙΠΠΟΣ ΑΒΡΑΜΙΔΗΣ
 
Διαβάστε περισσότερα εδώ

Tags: κερκίνη, ελλάδα, ταξίδι

Σχόλια

(Πρέπει να συνδεθείτε για να μπορέσετε να σχολιάσετε αυτο το Άρθρο)